«Ⴉურსივ-მხედრული». 14.08.2026.

 «Ⴉურსივ-მხედრული». 14.08.2026.

Ⴑტატიის ელექტრონული ორიგინალი იხილეთ აქ:

https://drive.google.com/file/d/1gOR67UiTBnM2ap3JccqO2zRRqBJh48X8/view?usp=sharing

Ⴋხედრულ-კურსივი

 Ⴋხედრულ-კურსივი

 1. Ⴊათინური კურსივი, ანუ სასტამბო ასოები, თავისი მოხაზულო­ბით მიახლოვებული ხელნაწერ ასოებთან, შექმნა იტალიელმა Ⴀლ­დუს Ⴋანუციუსმა 1501 წელს. Ⴃაერქვა ამ შრიფტს კურსივი (cursus – სირბილი, დინება; cursivus – რომელიც გარბის; littera cursiva – ასო, რომელიც გარბის [მორბენალი ასო]. Ⴙემი აზრით, ეს იგივეა, რაც ქართული მხედრული ასო. Ⴘუა საუკუნოვან ქართველის თვალში ვინ უფრო ჰგავს მორბენალს – ქვეითი თუ ამხედრებული?

2. Ⴊათინურში არ არსებობდა საერო, სახელმწიფო ხელწერა. Ⴉურ­სივი იყო ერთ-ერთი იმ სასტამბო ასოებიდან, რომელიც შეიქმნა წიგნის ბეჭდვის პროცესის შექმნის შემდეგ. Ⴈგი ითვლებოდა კომპაქ­ტურად და ადვილად საკითხავად, ამიტომ მოიპოვა პოპულარობა. Ⴇითქმის 100 წლის მანძილზე წიგნები იბეჭდებოდა ამ ასოებით.

 3. Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტი (ასომთავრული, ნუსხუ­რი და მხედრული) შეიქმნა იმავე Ⴈტალიაში, Ⴐომში 1629 წელს. Ⴀმ წელსვე იქვე დაიბეჭდა პირველი ქართული ნაბეჭდი წიგნი. Ⴋხედრუ­ლი ასოები ამ საშრიფტო გარნიტურში მიახლოვებულნი არიან ხელ­ნაწერ სწრაფწერულ ასოებთან. Ⴑწორედ ეს არის მთავარი თვისება ნებისმიერ კურსივისა.

 4. Ⴊათინურ დამწერლობაში, ისევე როგორც ქართულში, არ განირ­ჩეოდა „ერი და ბერი“ ან „საერო და სასულიერო“. Ⴃამწერლობა იყო ერთი და მას ხმარობდნენ ყველანი. Ⴑაერთოდ ტერმინი „ხუცური“, ჩემი აზრით, ან ძალიან ძველია (წინაქრისტიანული, წარმართული ხანის, როდესაც შეიქმნა ქართული დამწერლობა ხუცების/ქურუმე­ბის მიერ), ან გაცილებით გვიანდელია. Ⴈს, რომ წიგნები იწერებოდა (იხატებოდა) ასომთავრულით და ნუსხურით, სავსებით ლოგიკურია – წიგნის გადაწერა სწრაფწერული „ნაჯღაბნი“ ასოებით, რბილათ რომ ვთქვათ, არ იყო გამართლებული. Ⴜიგნები კი იყო ძირითადად სასულიერო ხასიათის. Ⴑხვები თითქმის არ იყო. Ⴀმიტომ, არც თუ ისე საქმეში კარგად ჩახედულმა ადამიანმა, ალბათ თქვა:

– Ⴄგ ხომ „ხუცების“ წიგნებიაო.

Ⴃა ალბათ მაშინ გაჩნდა ეგ ტერმინი. Ⴗოველ შემთხვევაში, „ხუცუ­რი“ არ არის ასოების სახელწოდება. Ⴀსოების სახელწოდებაა „ასო­მთავრული“ [დიდი], „ნუსხური“ [პატარა] და „მხედრული“ [სწრაფი]. Ⴐა რას ნიშნავს, ჩემი აზრით, გასაგებია.

 5. „Ⴋხედარი“, მგონია არ ნიშნავს „ერს“. „Ⴋხედარი“ არ არის „ხუ­ცის“ საპირისპირო სიტყვა.

 6. Ⴇავადების ქალიშვილები, მე17-18 სს. „Ⴅეფხისტყაოსანს", „Ⴇამა­რიანს“ და ა. შ. გადასწერდნენ ხოლმე მხედრული ასოებით იმიტომ, რომ ასეთი ასოებით წერა იყო სწრაფი და იოლი. Ⴂარდა ამისა, ისი­ნი არ იყვნენ პროფესიონალი გადამწერები, რომლებიც ასრულებდ­ნენ ამას წიგნის დაკაბადონების კანონების გათვალისწინებით. Ⴃა საერთოდ, ამ პერიოდში უკვე არსებობდა წიგნის ბეჭდვის პროცესი და მათ ხელნაწერებს ჩვენ უნდა ვუყუროთ როგორც შინაურულად შესრულებულ ნახელავს. Ⴀნუ სუფთაწერის ნიმუშს და არა როგორც მისაბაძ მაგალითს.