Ⴊათინური და ქართული ასოების განვითარების იდენტური მიმართულება.
0 коммент.Ⴊათინური და ქართული ასოების განვითარების იდენტური მიმართულება.
Ⴑტატიის ელექტრონული ორიგინალი
იხილეთ აქ: https://drive.google.com/file/d/1gq_uJ5geclI0wla04uBJuPT5qtVD6RxB/view?usp=sharing
Ⴊათინური და ქართული ასოების განვითარების იდენტური მიმართულება.
0 коммент.Ⴊათინური და ქართული ასოების განვითარების იდენტური მიმართულება
Ⴊათინური
და ქართული ასოების სახეობები და
მათი ხმარების ქრონოლოგიური თანმიმდევრობა
(Ⴌაჩვენები
ასოების სურათები პირობითია და სქემატური. Ⴑურათები
მოყვანილია მხოლოდ ტენდენციის ჩვენების მიზნით)
Ⴇავდაპირველად
იყო ასეთი ასოები, ერთი სიმაღლის. Ⴋათ უწოდებდნენ კაპიტალურს (ლათ. caput თავი), ან
მაჲუსკულურ ასოებს (ლათ. majuscul დიდი).
Ⴘემდეგ
შეიცვალა მასალა, რაზედაც სწერდნენ და რითაც სწერდნენ. Ⴀმავე დროს დაიწყეს უფრო სწრაფად
წერა. Ⴀსოები თანდათან გახდნენ ოთხხაზოვნები და მიიღეს ასეთი სახე. Ⴋათ უწოდებდნენ
მინუსკულურ ასოებს (ლათ. minuscul პატარა).
Ⴕართულ
დამწერლობაში ზუსტად ასეთივე მდგომარეობაა. Ⴇავდაპირველად იყო ასეთი ასოები, ერთი სიმაღლის.
Ⴋათ უწოდებდნენ ასომთავრულებს.
Ⴃროთა განმავლობაში ასოები თანდათან გახდნენ ოთხხაზოვნები და მიიღეს ასეთი სახე. Ⴋათ უწოდებდნენ ნუსხურებს.
Ⴘესაბამისად,
ტექსტები იწერებოდა ან ასე:
Ⴀნ ასე:
Ⴃაახლოვებით
მე-13 საუკუნიდან დაიწყეს შერეული ტექსტების წერა: ძირითადად ტექსტი იწერებოდა პატარა
ასოებით, წინადადების დასაწყისის პირველი სიტყვის პირველი ასო, საკუთარი და პირადი
სახელების პირველი ასოები, და ზოგ შემთხვევაში არსებითი სახელების პირველი ასოები კი
იწერებოდა დიდი ასოთი:
Ⴕართულში
იგივე მოხდა დაახლოვებით მე-14 საუკუნეში.
Ⴀმავე
დროს სწრაფი წერის შედეგად შემუშავდა დაახლოვებით ასეთი ́ხელნაწერიa ასოები:
Ⴑწრაფად
ნაწერი ტექსტები გამოიყურებოდა ასე:
1501
წ. იტალიელმა Ⴀლდუს Ⴋანუციუსმა შექმნა კიდევ ერთი სახის ბეჭდური ასოები – თავისი ფორმით
და მოხაზულობით მიახლოვებული ხელნაწერ ჩქარ ასოებთან, მაგრამ ამავე დროს ეს ასოები
არ იყვნენ მთლად ხელნაწერი ასოები. Ⴀმ ასოებს უწოდებდნენ კურსივს (ლათ. cursus დინება,
cursivus რომელიც გარბის, littera cursiva მორბენალი ასო):
Ⴎირველი
ქართული კურსივი შექმნილია 1629 წელს Ⴐომში Ⴑტეფანო Ⴎაოლინის და Ⴌიკიფორე Ⴈრბახის
(Ⴌიკოლოზ Ⴈრუბაქიძე-Ⴙოლოყაშვილის) მიერ. Ⴀმ პირველ ქართულ სასტამბო შრიფტში იყო ასოების
სამი ნაირსახეობა: ასომთავრული, ნუსხური (სასტრიქონო) და მხედრული (ასევე სასტრიქონო).
Ⴄს ბოლო ასოები წარმოადგენენ ხელნაწერ ასოებთან მიახლოვებულ სასტამბო ასოებს. Ⴆუსტად
ეს არის კურსივული ასოების არსი.
Ⴉარგა
ხნის განმავლობაში (დაახლოვებით ნახევარი საუკუნე) Ⴄვროპაში ასეთი ასოებით მთლიანად
იკრიფებოდა წიგნების ტექსტები:
Ⴘემდეგ
კი ასეთი ასოები გამოიყენებოდა ცალკეული სიტყვების ან წინადადებების გამახვილების მიზნით:
Ⴀხლა
კი გადავხედოთ, თუ როგორი იყო ქართული ასოების გრაფიკის მომდევნო განვითარება.
Ⴋე-19 ს. მეორე ნახევრიდან მთავრული ასოების ხმარება ქართულ დამწერლობაში წავიდა მრუდე გზით. 1866 წელს დაარსდა გაზეთი “Ⴃროება“, რომელმაც განიზრახა გაზეთის ფურცლებზე გაეტარებინა მთავრული ასოების ხმარების ორთოგრაფიული წესი. Ⴋაგრამ იმის მაგივრად, რომ მთავრულებად გამოეყენებინათ ბუნებრივი ასომთავრულები, აიღეს მხედრული ბეჭდური შრიფტი და მისგან გააკეთეს მთავრულები. Ⴀმის შედეგად მთავრული ასოები დამახინჯდა, მაგრამ მთავრული ასოების ხმარების ორთოგრაფიული წესი მაინც ვერ იქნა მიღწეული.
Ⴄ.
ი., ოთხხაზოვანი მხედრული ასოები გადააკეთეს ორხაზოვნად, რის შედეგადაც ყველა ასო გახდა
ერთი სიმაღლის. Ⴘუა ტანის ასოები (ა, თ, ი, ო) გაიწელა და დაგრძელდა, მთლიანი ტანის
ასოები (ქ, წ, ჭ) შეიკუმშა, ქვედა ტანის ასოები (გ, დ, ე, ვ, კ, ლ, ჟ, ტ, უ, ფ, ღ,
ყ, ც, ჯ) ამოუდგნენ გვერდით ზედა ტანის ასოებს (ბ, მ, ნ, პ, რ, ს, შ, ჩ, ხ, ჰ). Ⴋხედრულმა
ასოებმა მიიღეს არაბუნებრივი დამახინჯებული სახე.
„Ⴃროების“
ამ აქტმა ვერ მიაღწია თავის მიზანს, რადგან ამ ახლად გაკეთებული ასოების ხმარება სათაურებში
და ტიტულებში კი შეიძლებოდა, მაგრამ მათი ხმარება შიგ ტექსტში იყო შეუძლებელი, ვინაიდან
ოთხხაზოვანი და ორხაზოვანი ზედა ტანის ასოების გარჩევა შეუძლებელია. Ⴄს ნათლად ჩანს
ქვემოთ მოყვანილ სურათზე.
Ⴕვემოთ მოყვანილია მაგალითი Ⴈ. Ⴂოგებაშვილის 1865 წლის „Ⴕართული ანბანიდან“. Ⴗოველი ახალი სტრიქონი იწყება სატიტულო (ორხაზოვანი მხედრული) ასოთი, მაგრამ ზედა ტანის ასოები ვერ აღიქმება როგორც მთავრული, რადგან ეს ასოები არაფრით არ განსხვავდებიან ოთხხაზოვან მხედრულისგან. Ⴋარჯვნივ იგივე ტექსტი ასომთავრულის გამოყენებით. Ⴋესამე მაგალითი ოთხხაზოვანი მხედრულებით.
Ⴇავი
დავანებოთ სილამაზეს, რომელიც ყველას ესმის თავისებურად. Ⴅიმსჯელოთ ადვილკითხვადობაზე.
Ⴀმ სამი მაგალითიდან რომელი უფრო ფუნქციონალურია? Ⴋესამე ვარიანტი გამორიცხულია! Ⴎირველი
ვარიანტი ნაწილობრივ (სანახევროდ) ფუნქციონალურია, რადგად ზოგი მთავრული განირჩევა,
უფრო მეტი კი არა. Ⴋეორე ვარიანტი კი, ჩემი აზრით, ფუნქციონალურობის თვალსაზრისით ძალიან
კარგია.
Ⴋაშასადამე, ორთოგრაფიული მიზანი ვერ იქნა მიღწეული, და ამ ახლად გაკეთებულ ასოებს ან საერთოდ არ ხმარობდნენ, ან იშვიათად მხოლოდ სათაურებში. Ⴁოლოს და ბოლოს, ასეთი გაუაზრებელი ექსპერიმენტების შედაგად დაინერგა უმთავრულო ტექსტის ხმარების წესი, რომელიც მე–20 საუკუნის განმავლობაში იქცა ერთადერთ მისაღებ წესად ქართული წერისათვის.
Ⴓნდა ითქვას, რომ ́Ⴃროებასa სულაც არ უნდოდა ასეთი შედეგის მიღება. Ⴋას უნდოდა მთავრულასოებიანი ტექსტების დანერგვა, მაგრამ თავისებურად. Ⴐაც გამოვიდა, ჩვენ ვხედავთ ნათლად. Ⴂამოვიდა კი ის, რომ ქართულმა დამწერლობამ დაკარგა მოქნილობა და ძალა. Ⴃა ამას მოჰყვა მეორე უბედურება – თანამედროვე ქართველები ძირფესვიანად მოსწყდნენ თავიანთ წარსულს. Ⴇითო-ოროლა მეცნიერის გარდა ვერავინ ვერ კითხულობს ჭეშმარიტი ასოებით დაწერილ ტექსტებს. Ⴉითხვას ვინღა ჩივის, ვერც კი სცნობენ რომ ქართულია. Ⴀქ აღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ უცხო, ახლო მდგარი ერები, ბუზანკალებივით დასცქერიან ამ უპატრონოდ დარჩენილ სიმდიდრეს და ჯერჯერობით არ იციან, როგორ მიითვისონ იგი. Ⴇუ ჩვენ მომავალშიც გამოვიჩინეთ ბლურჩობას, მიტაცების ხერხს აუცილებლივ გამონახავენ. Ⴀმაში ეჭვი ნურავის შეეპარება.
Ⴘემდეგ სურათებში ნაჩვენებია ის მიმართულება, რომლითაც ამიერიდან უნდა განვითარდეს ქართული დამწერლობის გრაფიკა!
Ⴀმ
ასოების დანერგვისათვის არის ყველაფერი – ადგილი UNICOD-ში, შრიფტები, კლავიატურის
სამი სახის გაწყობა. Ⴄს ყველაფერი რაღაც 20 – 30 წლის წინ არ არსებობდა. Ⴃღეს ყველაფერი
ეს არის. Ⴑაჭიროა მხოლოდ სურვილი და ოდნავ თავის შეწუხება ამ ასოების სწავლისთვის.
Ⴂამოცდილებიდან ვიცი, რომ სურვილის შეთხვევაში მათ ათვისებას დასჭირდება სულ მეტი სამი
დღე.
Ⴕართული ასოების სახეობები და მათი ხმარების წესები.
0 коммент.Ⴕართული ასოების სახეობები და მათი ხმარების წესები.
Ⴕართული ასოების სახეობები.
Ⴀსომთავრულები: ႠႡႢႣႤႥႦჁႧႨႩႪႫႬჂႭႮႯႰႱႲჃႳႴႵႶႷႸႹႺႻႼႽႾჄႿჀჅ
Ⴌუსხური ასოები: ⴀⴁⴂⴃⴄⴅⴆⴡⴇⴈⴉⴊⴋⴌⴢⴍⴎⴏⴐⴑⴒⴣⴓⴔⴕⴖⴗⴘⴙⴚⴛⴜⴝⴞⴤⴟⴠⴥ
Ⴋხედრული ასოები: აბგდევზჱთიკლმნჲოპჟრსტჳუფქღყშჩცძწჭხჴჯჰჵ
Ⴀსოების ხმარების წესები.
Ⴕართული ტექსქის დაკაბადონების ვარიანტები.
0 коммент.Ⴕართული ტექსტის დაკაბადონების ვარიანტები.
1.
Ⴑათაური ასომთავრულ-მხედრული მუქი ასოებით.
Ⴒექსტი
ასომთავრულ-მხედრულით.
Ⴑიტყვები
„Ⴠეროდოტე“ და „Ⴔასიდი“ გამახვილებულია დახრილი ასოებით.
2. Ⴑათაური ასომთავრულ –მცირე ასომთავრული მუქი ასოებით
.
Ⴒექსტი ასომთავრულ–მხედრულით.
Ⴑიტყვები „Ⴠეროდოტე“ და „Ⴔასიდი“ გამახვალებულის მიზნით
აკრეფილია ასომთავრულ–მცირე ასომთავრული ასოებით.
3. Ⴑათაური ასომთავრულ–მცირე ასომთავრული მუქი ასოებით
.
Ⴒექსტი ასომთავრულ-მხედრული ასოებით.
Ⴑიტყვები „Ⴠეროდოტე“ და „Ⴔასიდი“ გამახვალებულის მიზნით
აკრეფილია ასომთავრულ–ნუსხური ასოებით.
4. Ⴑათაური ასომთავრულ–მცირე ასომთავრული მუქი ასოებით.
Ⴒექსტი ასომთავრულ-ნუსხური ასოებით.
Ⴑიტყვები „Ⴠეროდოტე“ და „Ⴔასიდი“ გამახვალებულის მიზნით
აკრეფილია ასომთავრულ-მხედრული ასოებით.
«Ⴉურსივ-მხედრული». 14.08.2026.
0 коммент.«Ⴉურსივ-მხედრული». 14.08.2026.
Ⴑტატიის ელექტრონული ორიგინალი იხილეთ აქ:
https://drive.google.com/file/d/1gOR67UiTBnM2ap3JccqO2zRRqBJh48X8/view?usp=sharing
Ⴋხედრულ-კურსივი
0 коммент.Ⴋხედრულ-კურსივი
2. Ⴊათინურში არ არსებობდა საერო, სახელმწიფო ხელწერა.
Ⴉურსივი იყო ერთ-ერთი იმ სასტამბო ასოებიდან, რომელიც შეიქმნა წიგნის ბეჭდვის პროცესის
შექმნის შემდეგ. Ⴈგი ითვლებოდა კომპაქტურად და ადვილად საკითხავად, ამიტომ მოიპოვა
პოპულარობა. Ⴇითქმის 100 წლის მანძილზე წიგნები იბეჭდებოდა ამ ასოებით.
3. Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტი (ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული) შეიქმნა იმავე Ⴈტალიაში, Ⴐომში 1629 წელს. Ⴀმ წელსვე იქვე დაიბეჭდა პირველი ქართული ნაბეჭდი წიგნი. Ⴋხედრული ასოები ამ საშრიფტო გარნიტურში მიახლოვებულნი არიან ხელნაწერ სწრაფწერულ ასოებთან. Ⴑწორედ ეს არის მთავარი თვისება ნებისმიერ კურსივისა.
– Ⴄგ ხომ „ხუცების“ წიგნებიაო.
Ⴃა ალბათ მაშინ გაჩნდა ეგ ტერმინი. Ⴗოველ შემთხვევაში,
„ხუცური“ არ არის ასოების სახელწოდება. Ⴀსოების სახელწოდებაა „ასომთავრული“ [დიდი],
„ნუსხური“ [პატარა] და „მხედრული“ [სწრაფი]. Ⴐა რას ნიშნავს, ჩემი აზრით, გასაგებია.
5. „Ⴋხედარი“, მგონია არ ნიშნავს „ერს“. „Ⴋხედარი“ არ არის „ხუცის“ საპირისპირო სიტყვა.
«Ⴀსომთავრულის და ნუსხურის ხმარება». 12.08.2026.
0 коммент.«Ⴀსომთავრულის და ნუსხურის ხმარება». 12.08.2026.
Ⴑტატიის ელექტრონული ორიგინალი იხილეთ აქ:
https://drive.google.com/file/d/1rJtket4FB5VNfn4K1yGWv5U5jpn9f9Gg/view?usp=sharing
Ⴀსომთავრულის და ნუსხურის ხმარება
0 коммент.Ⴀსომთავრულის და ნუსხურის ხმარება
Ⴗველაფერ ამაზე დაწერილია ბევრი. Ⴅეცდები ძალიან მოკლედ. „Ⴋხედრული“
(ანუ კურსივი, ანუ გაკრული, ანუ სწრაფწერა) ჩამოყალიბდა მე-8 საუკუნეში და მე-11
საკუნისთვის ფართოდ გავრცელდა საკანცელარიო, დიპლომატიურ და სავაჭრო მიმოწერაში.
Ⴄსე იგი
იმ სფეროში, სადაც საჭირო იყო შედარებით მოკლე ტექსტების სწრაფად წერა. Ⴀმ თვისებით
ქართული მხედრული თავისი არსით არაფრით არ განსხვავდება სხვა ევროპულ (ბერძნულ,
ლათინურ, სომხურ, სლავურ, რუსულ) ხელნაწერ კურსივულ ასოებისგან.
Ⴋე-14
ს. იწყება მთავრული და ნუსხური ასოების ერთდროული ხმარება სხვადასხვა დანიშნულებით.
Ⴈს, რომ მე-18 საუკუნისთვის მკვეთრად იყო გამიჯნული მთავრული და ნუსხური ასოების
ხმარება, ნათლად ჩანს Ⴈოანე Ⴁატონიშვილის „Ⴉალმასობიდან“:
“... თავნი, ანუ მუხლნი, ანუ პერიოდნი დაიწყებოდენ წიგნითა ასომთავრულითა ანუ მისვე დიდითა ასოთი. ... აგრეთვე ყოველნი ტაიპნი შაირთანი დაიწყებიან ასომთავრულითა ანუ დიდის ასოთი. ... ყოველნი სახელნი და ნაცუალსახელნი მაღალთა გუამთა ჯერ არიან დაწყებად ასომთავრულითა. ... ყოველნი სახელნი კაცთა, ხელოსანთა, ქალაქთა, მდინარეთა, მეტალთა, ხეთა და ცხოველთა აღწერასა შინა ანუ ისტორიათა სათანადო არს ასომთავრულითა დაწყებად ...“
Ⴋე-19
ს. მეორე ნგახევრიდან მთავრული ასოების ხმარება ქართულ დამწერლობაში წავიდა მრუდე
გზით. Ⴚნობილია, რომ გაზეთმა „Ⴃროებამ“1866 წელს ხმარებაში შემოიღო მხედრულებისგან
დამზადებული მთავრული ასოები. Ⴀმის შედეგად მთავრული ასოები დამახინჯდა, მაგრამ
მთავრული ასოების ხმარების ორთოგრაფიული წესი მაინც ვერ იქნა მიღწეული.
Ⴈს,
თუ რა მოხდა, ნათლად ჩანს ქვემოთ მოყვანილ ტაბულებიდან.
Ⴀხლა კი ვნახოთ, თუ რა
მოხდებოდა, სხვა დამწერლობებს რომ ევლოთ ამავე გზით.
Ⴀსეთი
განვითარების შემთხვევაში ამ დამწერლობებში ბეჭდური და ხელნაწერი ასოები არ უნდა
განსხვავებულიყვნენ ერთმანეთისაგან. Ⴈქნებოდა ერთიანი, ხელნაწერი მოხაზულობის
ასოები. Ⴄ. ი., ხელნაწერის საფუძველზე შექმნილი ასოები შეასრულებდნენ ბეჭდური
ასოების ფუნქციას. Ⴆუსტად
ასეთი მდგომარეობა გვაქვს ამჟამად ქართულ დამწერლობაში. Ⴀმ შემთხვევაში მივიღებდით
შემდეგს.
Ⴕართული დამწერლობის
გრაფიკა ბუნებრივად რომ განვითარებულიყო, დღეისათვის მივიღებდით
შემდეგ შედეგს:
Ⴑწორედ ასეთი მიმართულებით უნდა განვითარებულიყო
ქართული დამწერლობის გრაფიკა!
Ⴐატომ არ განსხვავდება დღევანდელ ქართულ დამწერლობაში
ბეჭდური და ხელნაწერი ასოები? Ⴈმიტომ, რომ დღევანდელი ბეჭდური ასოები
ფაქრიურად წარმოადგენენ ხელნაწერ ასოებს, რომლებიც იხმარება ბეჭდურის სახით. Ⴄ. ი., მათი უფრო მეტად გამარტივება, რაც წარმოადგენს ხელნაწერი ასოს არსს, შეუძლებელია.
Ⴃღეისათვის ჩვენ მოგვეპოვება ქართული ასოების სამი
ნაირსახეობა: მთავრული და ორი სასტრიქონო: კუთხოვანი (ნუსხური) და მგვლოვანი
(მხედრული).
Ⴘემდეგ სურათებში ნაჩვენებია ის მიმართულება,
რომლითაც ამიერიდან უნდა განვითარდეს ქართული დამწერლობის გრაფიკა!
Ⴉიდევ
ერთხელ მოკლედ იმაზე,
თუ რა მოხდა მე-19 ს. 60-ან წლებში
Ⴋთავრული და სასტრიქონო ასოების ხმარებას
Ⴑაქართველოში მე-19 ს. მეორე ნახევრამდენ ჰქონდა კარგა ხნის ისტორია. Ⴋე-19 ს.
60-ნ წლებში მთავრულების ხმარება ქართულ დამწერლობაში წავიდა
მრუდე გზით. 1866 წ. დაარსდა გაზეთი „Ⴃროება“, რომელმაც განიზრახა გაზეთის
ფურცლებზე გაეტარებინა მთავრული ასოების ხმარების ორთოგრაფიული წესი. Ⴋაგრამ იმის
მაგივრად, რომ
მთავრულებად გამოეყენებინათ ბუნებრივი ასომთავრულები, აიღეს მხედრული ბეჭდური
შრიფტი და მისგან გააკეთეს მთავრულები.
Ⴄ. ი., ოთხხაზოვანი მხედრული ასოები გადააკეთეს
ორხაზოვნად, რის შედეგადაც ყველა ასო გახდა ერთი სიმაღლის. Ⴘუა ტანის ასოები (ა,
თ, ი, ო) გაიწელა და დაგრძელდა, მთლიანი ტანის ასოები (ქ, წ, ჭ) შეიკუმშა, ქვედა
ტანის ასოები (გ, დ, ე, ვ, კ, ლ, ჟ, ტ, უ, ფ, ღ, ყ, ც, ჯ) ამოუდგნენ გვერდით ზედა
ტანის ასოებს (ბ, მ, ნ, პ, რ, ს, შ, ჩ, ხ, ჰ). Ⴋხედრულმა ასოებმა მიიღეს
არაბუნებრივი დამახინჯებული
სახე.
«Ⴃროების» ამ აქტმა ვერ მიაღწია
თავის მიზანს, რადგან ამ ახლად გაკეთებული ასოების ხმარება
სათაურებში და ტიტულებში კი შეიძლებოდა, მაგრამ მათი ხმარება შიგ ტექსტში იყო შეუძლებელი,
ვინაიდან ოთხხაზოვანი და ორხაზოვანი ზედა ტანის ასოების გარჩევა შეუძლებელია. Ⴄს
ნათლად ჩანს ქვემოთ მოყვანილ სურათზე.
Ⴕვემოთ
მოყვანილია მაგალითი Ⴈ. Ⴂოგებაშვილის 1865 წლის „Ⴕართული ანბანი ... .“-დან. Ⴗოველი ახალი სტრიქონი იწყება სატიტულო (ორხაზოვანი
მხედრული) ასოთი, მაგრამ ზედა ტანის ასოები ვერ აღიქმება როგორც მთავრული, რადგან
ეს ასოები არაფრით არ განსხვავდებიან ოთხხაზოვან მხედრულისგან. Ⴋარჯვნივ იგივე
ტექსტი ასომთავრულის გამოყენებით. Ⴋესამე მაგალითი ოთხხაზოვანი მხედრულებით.
Ⴀმ სამი
მაგალითიდან რომელი უფრო ფუნქციონალურია? Ⴋესამე ვარიანტი გამორიცხულია! Ⴎირველი
ვარიანტი ნაწილობრივ (სანახევროდ) ფუნქციონალურია, რადგად ზოგი მთავრული
განირჩევა, უფრო მეტი კი არა. Ⴋეორე ვარიანტი კი, ჩემი აზრით, ფუნქციონალურობის თვალსაზრისით ძალიან კარგია.
Ⴋაშასადამე,
ორთოგრაფიული მიზანი ვერ იქნა მიღწეული, და ამ ახლად გაკეთებულ ასოებს ან საერთოდ
არ ხმარობდნენ, ან იშვიათად მხოლოდ სათაურებში. Ⴁოლოს და ბოლოს, ასეთი გაუაზრებელი ექსპერიმენტების შედაგად დაინერგა
უმთავრულო ტექსტის ხმარების წესი, რომელიც მე–20 საუკუნის განმავლობაში იქცა ერთადერთ
მისაღებ წესად ქართული წერისათვის.
Ⴓნდა
ითქვას, რომ „Ⴃროებას“ სულაც არ უნდოდა ასეთი შედეგის მიღება. Ⴋას უნდოდა მთავრულასოებიანი ტექსტების დანერგვა, მაგრამ
თავისებურად. Ⴐაც გამოვიდა, ჩვენ ვხედავთ ნათლად. Ⴂამოვიდა კი ის, რომ ქართულმა დამწერლობამ
დაკარგა მოქნილობა და ძალა. Ⴃა ამას მოჰყვა მეორე უბედურება — თანამედროვე
ქართველები ძირფესვიანად მოსწყდნენ თავიანთ წარსულს. Ⴇითო ოროლა მეცნიერის გარდა
ვერავინ ვერ კითხულობს ჭეშმარიტი ასოებით დაწერილ ტექსტებს. Ⴉითხვას ვინღა ჩივის, ვერც კი
სცნობენ რომ ქართულია. Ⴀქ აღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ უცხო, ახლო მდგარი ერები,
ბუზანკალებივით დასცქერიან ამ უპატრონოდ დარჩენილ სიმდიდრეს და ჯერჯერობით არ იციან, როგორ
მიითვისონ იგი. Ⴇუ ჩვენ მომავალშიც გამოვიჩინეთ ბლურჩობას, მიტაცების ხერხს აუცილებლივ გამონახავენ.
Ⴀმაში ეჭვი ნურავის შეეპარება.
Ⴒერმინი „მხედრული მთავრული“
Ⴙემი
აზრით, ეს იგივეა, რომ ვთქვათ: „ცხელი ცივი“, ნათელი ბნელი“. Ⴇუ ცხელია, ამავე
დროს ვერ იქნება ცივი. Ⴇუ მხედრულია, რაც არ უნდა ატრიალო, გინდა ყირაზე დააყენე,
მთავრული ვერ გახდება.
Ⴀმ ახლად
შექმნილ ასოებს ყოველთვის უწოდებდნენ „სატიტულოს“
ან „სასათაუროს“. Ⴋათი ნამდვილი
სახელწოდება კი არის „ორხაზოვანი მხედრელი“,
განსხვავებით ჩვეულებრივი მხედრულისგან, რომელიც არის „ოთხხაზოვანი მხედრული“.
Ⴆემოთ
ხსენებული მიზეზების გამო „ორხაზოვანი
მხედრელის“ ხმარება ორთოგრაფიული
დანიშნულებით შეუძლებელია. Ⴈყო მათი დანეგრგვის მრავალი ცდა ამ ასოების შექმნის
პირველსავე თვეებიდან, როდესაც მიხვდნენ, რომ ტექსტში მათი ხმარება შეუძლებელია.
Ⴕვემოთ მომყავს ამის მაგალითი.
Ⴈაკობ Ⴂოგებაშვილი „Ⴃედა Ⴄნის“
გამოცემებში ცდილობდა სატიტულო ასოების შიგ ტექსტში ხმარებას
მთავრულების დანიშნულებით: წინადადების დასაწყისში და აგრეთვე საკუთარ და პირად
სახელებში. Ⴂარჩევის გასაადვილებლად ეს ასოები ოდნავ გადიდებულია და ჩამუქებული.
Ⴀსეთი ხერხი ნახმარია იმიტომ, რომ ზედა ტანის („ბ ზ მ ნ პ რ ს შ ჩ ძ წ ხ ჰ“)
სასტრიქონო და სატიტულო ასოები არ განირჩევიან ერთმანეთისაგან. Ⴀსეთი ხერხი
ნახმარია „Ⴃედა Ⴄნის“ მომდევნო გამოცემებშიც.
Ⴕართული ასოების სხვა „ევროპულ“ დამწერლობების
ასოებთან იდენტურობის ამსახველი ტაბულები.
Подписаться на:
Сообщения (Atom)
