ასომთავრული

Ⴂადაიტვირტეთ აქედან და დააყენეთ Ⴇქვენს კომპიუტერზე კლავიატურის გაწყობა ასომთავრულ–მხედრული ასოების დასაბეჭდად: https://yadi.sk/d/Xi2kMHpLkKC9T. Ⴂადაიტვირთეთ აქედან შრიფტები და დააყენეთ Ⴇქვენს კომპიუტერზე: https://yadi.sk/d/JF-vzB4wkKCFj. Ⴒექსტში გამოჩნდება ასომთავრული და ნუსხური ასოები. Ⴈხმარეთ წერის დროს ასომთავრულები ორთოგრაფიული დანიშნულებით — ახალი წინადადების დასაწყისში, საკუთარ და პირად სახელებში, აბრევიატურებში.

Ⴕართული კურსივი.

0 коммент.

Ⴕართული კურსივი.

Ⴑტატიის ელექტრონული ორიგინალი იხილეთ აქ: https://drive.google.com/file/d/1VgICl_cVoQ0ltXlGnDrxna0qEJgfBj3o/view?usp=sharing

Ⴕართული კურსივი

0 коммент.

Ⴕართული კურსივი

Ⴎირველი ქართული კურსივი შექმნილია 1629 წელს Ⴐომში Ⴑტეფანო Ⴎაოლინისა და Ⴌიკიფორე Ⴈრბახის (Ⴌიკოლოზ Ⴈრუბაქიძე-Ⴙოლოყაშვილის) მიერ.

Ⴕართული „Italic“-ი არ შეუქმნია არც Ⴌიკო Ⴌიკოლაძეს და არც Ⴂიორგი Ⴌიკოლაძეს. Ⴈმას, რასაც უწოდებენ „Italic“-ს, ქართულად ჰქვია „მხედრული“. Ⴘეიქმნა კი ქართული სასტამბო მხედრული 1629 წელს Ⴐომში Ⴑტეფანო Ⴎაოლინისა და Ⴌიკიფორე Ⴈრბახის (Ⴌიკოლოზ Ⴈრუბაქიძე-Ⴙოლოყაშვილი) მიერ. Ⴀმ პირველ ქართულ სასტამბო შრიფტში იყო ასოების სამი ნაირსახეობა: ასომთავრული, ნუსხური (სასტრიქონო) და მხედრული (ასევე სასტრიქონო). Ⴄს ბოლო ასოები წარმოადგენენ ხელნაწერ ასოებთან მიახლოვებულ სასტამბო ასოებს. Ⴆუსტად ეს არის „კურსივული“ („Italic“-ური) ასოების არსი.

Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტი. (1629 წ.)

Ⴕვემო სურათზე ნაჩვენებია Ⴈრუბაქიძე-Ⴙოლოყაშვილის პირველი ქართული სასტამბო შრიფტი (Ⴐომი, 1629 წ.). Ⴋესამე რიგში „მხედრული“, ანუ ლათინური „კურსივის“ ბადალი ასოები.

Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტი. (1629 წ.)
Ⴋესამე რიგში „მხედრული“, ანუ ლათინური „კურსივის“ ბადალი ასოები.

Ⴎირველი კურსივი ლათინურში შეიქმნა Ⴈტალიაში Ⴀლდუს Ⴋანუციუსის მიერ 1501 წელს. Ⴄს ასოები თავისი მოხაზულობით მიახლოვებულია ხელნაწერ ასოებთან და ამავე დროს დახრილია. Ⴀმ ასოებმა მოიპოვა მაშინ დიდი პოპულარობა, ვინაიდან ითვლებოდა კომპაქტურად, და ამ ასოებით იკრიფებოდა მცირე ფორმატის წიგნები. Ⴃღეს კი ამ ასოებით კრეფენ ცალკეულ სიტყვებს ან ცალკეულ წინადადებებს ტექსტში მათი გამახვილების მიზნით.

Ⴊათინური ჩვეულებრივი სასტრიქონო და კურსივი,
ანუ ქართული ტეომინოლოგიით ნუსხური და მხედრული

Ⴐაც შეეხება სახელწოდებას. Ⴀმ ასოების ლათინური სახელწოდებაა „კურსივი“ (მე-17 საუკუნემდე ლათინური ენა Ⴄვროპაში ითვლებოდა მეცნიერების ერთადერთ ენად). „Ⴉურსივი“ ნიშნავს სწრაფწერას, გაკრულ ხელს. Ⴒერმინები „მხედრული“, „სწრაფწერა“ და „გაკრული ხელი“ სინონიმებია. Ⴀნუ ქართული ტერმინი „მხედრული“ ლათინური „კურსივის“ შესატყვისია (cursus — სირბილი, დინება; cursivus — რომელიც გარბის; littera cursiva — ასო, რომელიც გარბის [მორბენალი ასო, მხედრული ასო]).

Ⴂერმანულში დამკვიდრდა ლათინური ტერმინი „კურსივი“. Ⴈნგლისურში და ფრანგულში კი დამკვიდრდა კურსივის შესატყვისი ტერმინი „იტალიური“, განსხვავებით სწორ ასოებისგან, რომელსაც უწოდებენ „რომაულს“. Ⴇანამედროვე ქართულში ლათინური ტერმინი „კურსივი“ შემოვიდა გერმანულის მეშვეობით და დიდი ხანია დამკვიდრდა. Ⴀქედან გამომდინარე, ვერ ვხედავ ვერავითარ აუცილებლობას ტერმინ „კურსივის“ შეცვლას „Italic“-ით. Ⴀღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ ჩვენ გვაქვს „კურსივის“ შესატყვისი სუფთა ქართული ტერმინი „მხედრული“.

Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტით
შესრულებული ტექსტის ფრაგმენტი

1629 წ. და მომდევნო ათწლეულებში და საუკუნეებში (დღევანდელობის ჩათვლით) შექმნილი მხედრულასოებიანი შრიფტები შესდგებიან კურსივულ („Italic“-ურ) ასოებისგან, ანუ სასტამბო მხედრულებისგან. Ⴀსე რომ, ასოები, რომლებითაც აკრეფილია თანამედროვე ქართული ტექსტები, არიან კურსივულები („Italic“-ურები). Ⴂარდა ამისა, ტექსტებში არ ხმარობენ ასომთავრულებს. Ⴝეშმარიტი ასომთავრულები და ნუსხურები კი, როგორც ნაბეჭდი ტექსტის ძირითადი ასოები, მივიწყებულია იმდენად, რომ ქართველები მათ ვეღარც კი სცნობენ, რომ ქართულებია. Ⴑცადეთ და აუხსენით ევროპელებს ეს მდგომამარეობა. Ⴌორმალური ჭკვის ევროპელი ამას ვერ გაიგებს, ფანტაზია არ ჰყოფნის.

Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტით
შესრულებული ტექსტის ფრაგმენტი

Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტით
შესრულებული ტექსტის ფრაგმენტი

Ⴎირველი ქართული სასტამბო შრიფტით
შესრულებული ტექსტის ფრაგმენტი

ႫႠႻႶႠႰႱ ...

0 коммент.

Ⴄგრეთ წოდებული «Ⴋხედრული მთავრული». 06.08.2026.

0 коммент.

Ⴄგრეთ წოდებული «Ⴋხედრული მთავრული». 06.08.2026.

Ⴑტატიის ელექტრონული ორიგინალი იხილეთ აქ: https://drive.google.com/file/d/1VF7XdYzMYORr_NSTZNktl4ClpT9aqqjU/view?usp=drive_link

Ⴕართული საბავშვო კლავიატურა

Ⴋრავალენოვანი კლავიატურები. Ⴀსონიშნების გამოსახვა კლავიშებზე.

0 коммент.

Ⴋრავალენოვანი კლავიატურები

Ⴀსონიშნების გამოსახვა კლავიშებზე

Ⴅინაიდან ინგლისური ენა მშობლიურია კომპიუტერისთვის, ქართულ ასოებს კლავიატურაზე აუცილებლივ უნდა ახლდეს ინგლისური ასოები, რადგან საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელი იყოს გაწყობის გადართვა ქართულიდან ინგლისურზე და პირიქით, და ტექსტის აკრეფა ამ ენებზე.

Ⴈმ შემთხვევისთვის, თუ მომხმარებელს ექნება მესამე ენის გამოყენების სურვილი, გავაკეთე ნაწებები კლავიშებზე სამი ანბანის ასოების განლაგებით. Ⴑაქართველოს პირობებში ქვემოთ მოყვანილი ვარიანტები, ალბათ, საკმარისია.

Ⴕართული კლავიატურის რაციონალური გაწყობის შემუშავება და დანერგვა

0 коммент.

Ⴕართული კლავიატურის რაციონალური გაწყობის შემუშავება და დანერგვა

Ⴆოგადად რომ ვთქვათ, ქართული ასოების მექანიკური დასმა სხვაენოვან კლავიშებზე მიმაჩნია მცდარ პრაქტიკად. Ⴀსოების ოპტიმალური განლაგება კლავიატურაზე უზრუნველყოფს ტექსტის აკრეფის სიადვილეს. Ⴞშირად ხმარებადი ასოები განლაგებულია შუაში, იშვიათად ხმარებადი კი განზე.

Ⴕართულ ანბანს არ გააჩნია არავითარი კავშირი ინგლისურთან: არც ასოების რაოდენობაში, არც სხვადასხვა ასოების არსში, არც ცალკეული ასოების ხმარების სიხშირეში და მრავალ სხვა რამეში. Ⴛალიან მოკლედ რომ ვთქვათ, ქართული და ინგლისური არიან სიმღერები სხვადასხვა ოპერიდან. Ⴀსეთი მექანიკური დასმა ინგლისურ ასოებზე არავის არ გაუკეთებია. Ⴊათინურასოებიან ანბანებშიც კი — ფრანგული კლავიატურა მკვეთრად განსხვავდება ინგლისურისგან. Ⴇვით ინგლისური გაწყობა განსხვავდება სხვადასხვა ქვეყნებში: Ⴈნგლისში, Ⴀმერიკაში, Ⴀვსტრალიაში, Ⴀხალ Ⴆელანდიაში და ა. შ. Ⴐაც შეეხება არალათინურანბანებიან კლავიატურებს, მათში ასოები არ არის მიბმული ინგლისურებზე.

Ⴀრსებობს ქართული საბეჭდი მანქანის გაწყობა, რომელიც შექმნილია ერგონომიული პრინციპის გათვალისწინებით, Ⴂარდა ამისა, ეს კლავიატურა იყო ხმარებაში ასზე მეტი წლის მანძილზე და შესაბამისად გამოცდილია.

Ⴕართული შრიფტით და კლავიატურით აღჭურვილი პირველი საბეჭდი მანქანები გამოჩნდა 1896 წელს. Ⴋნიშვნელოვანია, რომ ამ კლავიატურას გააჩნდა ზემო და ქვემო რეგისტრები. Ⴆემო რეგისტრით იკრიფებოდა ე. წ. სატიტულო ასოები, რომლებსაც დღეს ზოგიერთი უწოდებს მხედრულის მთავრულებს. Ⴅინაიდან ეს სატიტულო ასოები ვერ ასრულებდნენ მთავრულების როლს (მათი ხმარება შიგ ტექსტში იყო შეუძლებელი), მათ შემქმნელებმა ჯერ კიდევ 1866 წელს შეარქვეს Ⴑატიტულოები.

Ⴄს საბეჭდი მანქანის კლავიატურა, ვფიქრობ, ოპტიმალურია ქართული ტექსტის ასაკრეფად,

Ⴀმ ბოლო დროს გამოჩნდა ე. წ. ერგონომიული გაწყობა. Ⴋართალია, არსად არ მინახავს ამ გაწყობის ახსნა-განმარტება, მაგრამ ალბათ იგი შექმნილია ამავე პრინციპით, მიუხედავად იმისა, რომ მკვეთრად განსხვავდება საბეჭდი მანქანის გაწყობისგან,

Ⴋომავალში, როდესაც ხელისუფლება (მთავრობა) გამოიღვიძებს და დადგება უნიფიკაციის (1-2 გაწყობის დაკანონების) დრო, ეს ორი გაწყობა (საბეჭდი მანქანის და ერგონომიული), ალბათ, იქნება ოპტიმალური.

Ⴀგრეთვე უნდა დაკანონდეს ქართული კლავიატურის კლავიშებზე ქართული ასონიშნების გამოსახვა ინგლისურთან ერთად, როგორც სხვა არალითინურანბანოვან ქვეყნებშია. Ⴀმ მიზნით გავაკეთე საბეჭდი მანქანის და ერგონომიული გაწყობის ჩემეული ვარიანტები, რომლებშიც ზემო რეგისტრზე დავსვი ასომთავრულები. Ⴞუთი თითქოსდა გაუქმებული ასო კი თავიანთი ასომთავრულებით გავიტანე მარჯვენა Alt-ზე და მარჯვენა Alt + Shift-ზე. Ⴈშვიათად ხმარებადი პარაგრაფის მაგივრად დავსვი ლარის ნიშანი.